Почина Павић, Милорад Павић...

Со сериозна болка и длабоко чувство на загуба со текстов се обидувам да се самоопраам. Во голема мерка затоа што тој до пред неколку дена (30.11.2009) беше едниот од двата живи гении на литературата за ми. И затоа што по нашево медиумско море, полно со изјави од идијотите од големиот брат, малата сестра, детската соба, собраниската седница, маалскиот фестивал... освен неколку линкови на пар места, не се најде тастатура или глас јуначки да спастри едно видување на преминувањето на неговата величината на други планови на постоење.

Ми звучи згодно да почнам со една негова многу цитирана фраза „У књижевност сам ушао сам, сам у њој живим, и сам ћу из ње изаћи кад дође час”...

Ве молам за минута молчење...

Или барем да го отќутиме текстов заедно....
 
Милорад Павиќ © n.a.
 
Можеби тоа ви звучи многу патетично, бомбастично, кичерајски или не знам како лигаво, ама сметам дека тоа е некој минимум кој му го должам, односно му го должат сите оние кои после Зоки Поки кликнале next. Ја имаше честа да го нарекуваат првиот писател на дваесет и првиот век (Paris Match 1988). Во илузијата на комотност на ’80тите, кога во Србија се трупаше гнојивото кое ја однесе Србија едно четириесетина века наназад и сеуште смрди и труе по балканите, еден симпатичен средовечен белградски гос’н, на маргините, со луле полно со тутун ароматизиран со јаболко, го напиша Хазарскиот Речник - роман лексикон во 100 000 зборови и катапултира дел од српската култура на ниво кое може секоја друга да и позавиди. Хипертекст достоен за десетици докторати сам по себе. Од аспект на стил, на нарација, на форма, на содржина, на значења и симболизам... Тоа е најпреведуваната книга од балканите. Она што е јако е не дека е преведуван само на „големите јазици“ туку и корејски, каталонски, ерменски, јапонски, хибру, мандарински, литвански....

Тоа беше (прво издание во 1984) првата книга која можеше да се чита во нововременски услови, на компјутер, по ред, но и со прескокнувања. Линеарно и нелинеарно. Аналогно и дигитално. Читателот сам може да ги бира одредниците и патот по кој ќе стигне до сопствениот крај на романот. И тоа, зачинето со машки и женски примерок на книгата. Неговиот гениј на време надушка дека е дојден крајот на книжевноста ез ви ноу ит. Сликата, звукот, знакот, симболот конкурираат на успехот на линераноста на нарацијата на јазикот и романот го прават споровозечки. Затоа створи нелинеарно писмо, кое е поблиску до „бескореноста на мислите и соништата на човекот“ и е пост-постмодерен амалгам, независен од хронолошкото калибрирање на зборовите во реченицата. Но тоа е само форма, техникалија...неговите дела се тригер за енормни екстатични патувања-ужувања. Тоа е она што е важно. Тоа е еден бајковит свет кој обзема, за разлика од Толкиновите на пример, те става како читател во активна позиција...свет кој метастазира надвор од кориците и фура сопствен живот.

На почеток е чуден, езотеричен, шармантен, мистичен, заведувачки за да прерасне во питок, прецизен до бол, таков што лесно прави зависност. Со извонредното познавање на барокот и средниот век во ументоста, византиската естетика но и наративната култура и секојдневниот живот, болно вешто си игра со архетипските слики кои ги креира пред читателот и едновремено ги деконструира и ги реконструира би рекол со некое слатко уживање. После долго консумирање на неговото штиво можам да кажам дека всушност после сите филтри, неговите ликови дишат едноставно со обична простосмртност, со едноставност, со обични човечки недостатоци и примарни потреби. Нивото на необичност и „чуден“ шмек, доаѓаат од неговата неверојатна љубопитност, игрив дух и гладна заинтересираност на животот. Но, животот низ неговата чудесна призма. Велат дека најмногу го интересирале опскурните, окултните, мистериозните планови. „Онострано је, део нашег живота, само смо ми то давно заборавили. Тога су свесни, можда, само уметници, жене и Црква“.
 
Хазарски речник © корица
 
Како што погоре наведов, покрај тоа што го нарекуваа првиот писател на 21виот век, во Австрија го нарекуваа „Предводник на европската постмодерна“, за Washington Times e „Хомеровски раскажувач", Anthony Burgess смета дека Павић посакал да „ја подигне книгата, или Книгата, тоест Кутијата на Организирано Знаење на ниво на магичен предмет ко некое полу-животно кое може да општи само со себе и со другите книги, како смртоносно оружје“ (Observer 1989). Во Јужна Америка тој е „еден од најважните писатели на денешницата“ (Veja, Sao Paulo). Доскоро беше еден од најчесто наведуваните од страна на компјутерски (hyperfiction) автори во САД во 1992. и 1993, според Robert Coover (New York Times). Мадрид, Tiempo, 1994: " Павић е една од големите фигури на светската книжевност". "Не зарази со спознание од еден нов вид" (Alain Bosquet). "Постојат книги кои кај читателот предизвикуваат нешто како хемиска реакција, Хазарскиот Речник го содржи тој вид на „отров“ (Mainichi Shimbun, Japan 1993).

Јас, за себе знам дека после првото читање на Речникот, имам посебен однос со тој предмет.

Веројатно треба да спомнам датуми (1929–2009), дека е автор и на други култни романи: „Предео сликан чајем”, „Унутрашња страна ветра”, „Кутија за писање”, „Звездани плашт”, „Уникат”, „Прича која је убила Емилију Кнор”, „Вештачки младеж”, збирки: Гвоздена завеса”, „Коњи светог Марка”, „Руски хрт”, „Нове београдске приче”, „Душе се купају последњи пут”,– во својот литерарен пристап правеше романи-лексикони, вкрстуваше зборови речи, фрлаше тарот карти, откриваше старински кутии за пишување, толкуваше астролошки знаци, преминуваше од живот во смрт, од јаве во сон, од стварно во нестварно...Суперинтересни се неговите приказни-анегдоти како додека бил студент играле покер со песни, разкази, текстови... Дека беше ценет професор по книжевност... научник, преведувач, академик, номиниран за Нобелова награда за книжевност... но мене загубата ме погодува на некое основно човечко ниво, како за близок. Сметам дека на прсти се бројат гении како него кои така лесно и питко а сепак скромно го трансцендитаат својот дух додека се живи.
 
Милорад Павиќ © n.a.
 
Има милијарда да се пишува за него... јас се исцрпив... само би пастнал иссечоци кои ми се видоа згодни од она што за себе во својата автобиографија вели:

Kritičari u Francuskoj i Španiji zabeležili su da sam prvi pisac 21. veka, a živeo sam u 20. veku, kada se morala dokazivati nevinost, a ne krivica. ...

....

Najveća razočaranja u životu donele su mi pobede. Pobede se ne isplate.

....

Nisam nikoga ubio. Ali, mene su ubili. Mnogo pre smrti. Za moje knjige bilo bi bolje da im je autor neki Turčin ili Nemac...

....

Sve u svemu mogu reći da sam za života dobio ono što mnogi pisci dobijaju tek posle smrti. Mislim da me je Bog obasuo beskrajnom milošću podarivši mi radost pisanja, ali me je istom merom kaznio možda baš zbog te radosti.


Даровит и сонувач каков што беше, пишуваше дека сонот е помлад брат на смртта и еден вид вежба за смртта. Сега ја отвори вратата на сонот и веројатно во неговиот спејс сега се дружи со Хомер, со Јован Дамаскин и Јован Златоуст (Хризостом). Со ...

Како за крај на ова вируелно опело, еве уште еден с/р од едно интервју:

Q: What are the main obstructions to apply humanities principles at our today's life? Could they be solved?
A: Ask God.

...Perhaps to return to beauty. It is the oldest thing on the Earth, and judging by the photographs taken in outer space, beauty is not just of this world.


Топло верувам дека дознал.

Текстов е резултат на мое повеќечасовно молчење, се надевам и дел од вас исто отќутеа заедно со мене. На Човекот кој беше прв балкански писател на нет и кој времето сосема поинаку го доживуваше, неважно му е кога и каде тоа ќе се направи. Ова е минумум трибјут кој му го должам...

Ултракреативна Библиографија:

1. Палимпсести песме, Београд 1967, 63 стр.
2. Историја српске књижевности барокног доба, Београд 1970, 527 стр.
3. Месечев камен песме, Београд 1971, 118 стр.
4. Војислав Илић и европско песништво, Нови Сад 1971, 367 стр.
5. Гаврил Стефановић Венцловић, Београд 1972, 326 стр.
6. Војислав Илић, његово време и дело, Београд 1972, 346 стр.
7.Гвоздена завеса, приче, Нови Сад 1973, 222 стр.
8. Језичко памћење и песнички облик огледи, Нови Сад 1976, 429 стр.
9. Коњи светога Марка, приче, Београд 1976, 159 стр.
10. Историја српске књижевности класицизма и предромантизма, Београд 1979, 572 стр.
11. Руски хрт, приче, Београд 1979, 215 стр.
12. Нове београдске приче, Београд 1981, 360 стр.
13. Душе се купају последњи пут, Нови Сад 1982, 145 стр.
14. Рађање нове српске књижевности, Београд 1983, 631 стр.
15. Хазарски речник. Роман-лексикон у 100.000 реци, Београд 1984, 242 стр.
16. Историја, сталеж и стил, огледи, Нови Сад 1985, 281 стр.
17. Предео сликан чајем. Роман за љубитеље укрштених реци, Београд, 1988, 375 (525) стр.
18. Изврнута рукавица, приче, Нови Сад 1989, 180 стр.
19. Кратка историја Београда / A Short History of Belgrade, Београд 1990, 68 стр.
20. Унутрашња страна ветра или роман о Хери и Леандру, Београд 1991, 115+98 стр.
21. Историја српске књижевности 2, 3, 4. (Барок , Класицизам, Предромантизам), Београд, 1991, 225 + 181 + 181 стр.
22. Позоришни јеловник за увек и дан више, Београд 1993, 134 стр.
23. Последња љубав у Цариграду. Приручник за гатање, Београд 1994, 195 стр.
24. Шешир од рибље коже. Љубавна прича, Београд 1996, 80 стр.
25. Стаклени пуж. Приче са Интернета, Београд, 1998, 154 + 12 стр.
26. Милорад Павић, Јасмина Михајловић. Две которске приче, Београд, Дерета, 1998, 52 + 71 стр.
27. Глинена армија, Београд, Интерпрес, 1999. (Библиографско издање)
28. Кутија за писање, Београд, Дерета, 1999, 171 стр.
29. Звездани плашт. Астролошки водич за неупућене , Београд, Дерета, 2000, 186 стр.
30. Страшне љубавне приче, изабране и нове. Плато, Београд, 2001, 215 стр.
31. Врата сна и друге приче. Дерета, Београд, 2002, 196 стр.
32. Прича о трави и друге приче. Дерета, Београд, 2002, 187 стр.
33. Девет киша и друге приче. Дерета, Београд, 2002, 202 стр.
34. Царски рез и друге приче. Дерета, Београд, 2002, 266 стр.
35. Седам смртних грехова. Плато, Београд, 2002, 173 стр.
36. Две интерактивне драме - Кревет за троје, Стаклени пуж. Дерета, Београд, 2002, 150 стр.
37. Две лепезе из Галате - Стаклени пуж и друге приче. Дерета, Београд, 2003, 167 стр.
38. Невидљиво огледало - Шарени хлеб (роман за децу и остале). Дерета, Београд, 2003, 84 + 70 стр.
39. Уникат. Дерета, Београд, 2004, 170 стр.
40. Плава свеска. Дерета, Београд, 2004, 118 стр.
41. Интерактивне драме: Заувек и дан више; Кревет за троје; Стаклени пуж. Дерета, Београд, 2004, 274 стр.
42. Јасмина Михајловић, Милорад Павић - Љубавни роман у две приче. Чигоја, Београд, 2004, 63 стр.
43. Прича која је убила Емилију Кнор. (на српском и енглеском) Дерета, Београд, 2005, 44 + 50 стр.
44. Роман као држава и други огледи. Плато, Београд, 2005, 176 стр.
45. Свадба у купатилу - Весела игра у седам слика. Дерета, Београд, 2005, 104 стр.
46. Друго тело. Дерета, Београд, 2006, 310 стр.
47. Позориште од хартије, роман. Завод за уџбенике, Београд, 2007, 240 стр.
48. Drugo telo (novo dopunjeno izdanje romana). Euro Giunti, Beograd, 2008, 292 str.
49. Све приче. Завод за уџбенике, Београд, 2008, 450 стр.

hakfin | 19.08.2011 | twitter